اهمیت کنترل بیولوژیک و غیرشیمیایی آفات و برنامه های سازمان حفظ نباتات در راستای توسعه آن

اهمیت کنترل بیولوژیک و غیرشیمیایی آفات و برنامه های سازمان حفظ نباتات در راستای توسعه آن

دکتر علی عامری

معاونت آفت کشهای غیرشیمیایی و بیولوژیک سازمان حفظ نباتات

جامعه انسانی از دیرباز با مشکل آفات وبیمارهای گیاهی برای تولید محصولات کشاورزی مواجه بوده وبرای حفظ محصول تولیدی خود به روش های مختلفی با آفات نباتی به مبارزه پرداخته است که با ظهور سموم شیمیایی مختلف بدلیل تاثیر سریع و اشکار و مصرف آسان ، تمام توجهات در راستای توسعه و مصرف شتابزده آن معطوف گردید ودیگر روش های کنترل آفات کم رنگ یا مغفول واقع گردیدند اما در مدت زمان کوتاهی آثار سوء مصرف بی رویه سموم شیمایی برروی انسان وسایر جانداران ومحیط زیست آشکار گردیده وضمن از بین رفتن حشرات مفید ودشمنان طبیعی آفت ومقاوم شدن افات نباتی مقابل سموم نه تنها انسان در کنترل آفات موفق نگردید بلکه سلامتی جامعه انسانی نیز به خطر افتاد و با آثار باقیمانده غیر مجاز سموم روی محصولات کشاورزی روز به روز برشمار قربانیان سموم شیمیایی افزوده شده وبیماری های صعب العلاج نظیرسرطان ، مسمومیت های حاد ومزمن وآلودگی های زیست محیطی... از پی آمدهای استفاده بی رویه از سموم بود. لذا با مخاطرات حادث شده متخصصین امر به لزوم بازنگری در شیوه کنترل آفات متقاعد شدند که در این میان استفاده از روشهای کنترل بیولوژیک و غیرشیمیایی آفات بعنوان محور مدیریت تلفیقی آفات مورد توجه ویژه واقع گردید چرا که مبارزه بیولوژیک با آفات گامی موثر در کاهش مصرف سموم وحفظ محیط زیست می باشد و اهمیت این شیوه کنترل آفات باتوجه به:

- حركت در راستاي توسعه پايدار كشاورزي.

- كاهش احتمال ايجاد مقاومت در آفات هدف.

- كاهش باقيمانده سموم و اثرات زيان آور مواد شيميايي در محصولات و محیط زیست طبیعی.

- کاهش هزینه های بهداشتی و درمانی جامعه.

- امکان تولید محصول سالم و ارگانیک.

برکسی پوشیده نیست لذا این سازمان نیز از سال 1374 توسعه اجرای این شیوه از کنترل آفات را در الویت برنامه های خود قرار داده و در طی دو دهه ی گذشته دستاورد های خوبی به همراه داشته است به گونه ای که هم اکنون 18 محصول زراعی ، باغی و گلخانه ای کشور شامل برنج ، پنبه ، ذرت دانه اي ، گوجه فرنگي ، سويا ، نيشکر ، نخود ديم ،مركبات ، چاي ، توت ، انار ، پسته ، سيب درختي ، انگور ومحصولات گلخانه ای شامل خیار ، فلفل ،گوجه فرنگی و توت فرنگی مجموعاً در سطح بیش از 200 هزار هکتار تحت پوشش کنترل بیولوژیک با استفاده 9 عامل بیولوژیک تولید داخل و 12 عامل بیولوژیک وارداتی است. در این رابطه به منظور كنترل بيولو‍ژيك آفات هدف شامل كرم ساقه خوار برنج، كرم قوزه، كرم ساقه خوار اروپايي ذرت، برگخوار كارادرينا ، شپشكهاي آرد آلود، شپشك استراليايي، شپشك سفيد توت، كرم سيب، كرم گلوگاه انار، پسيل پسته و کرم ساقه خوارنيشکر در مجموع بيش از 500 کيلوگرم تخم ميزبان حاوي شفيرة زنبور تريكوگراما ، 170 ميليون عدد زنبور براكون ، 15000 گرم بالتوري سبز ، 12 ميليون عدد كفشدوزك كريپتولموس ، 40 هزار شاخه حاوي شفيره زنبور پروسپالتلا و24 ميليون عدد زنبور پلاتي تلنموس به ارزش بیش از 100 میلیارد ریال توسط 130 انسکتاریوم و کارگاه تولیدی عوامل مفید بخش غيردولتي، توليد و رهاسازي می شود.

در حال حاضر نیز این بخش به منظور توسعه و نهادینه نمودن این روش های بی خطر کنترل آفات برنامه ها و پیشنهاداتی به شرح ذیل برای سال آتی دارد:

برنامه های سال آتی:

- حمايت از توسعه کاربرد عوامل بیولوژیک وتجهيزات و فرآورده های كنترل غيرشيميايي آفات.

- حمایت همه جانبه از توليد مواد و عوامل بيولوژيك وتجهيزات و فرآورده های كنترل غيرشيميايي آفات در سطح کشور.

- حمايت از بهره برداران و تشكل هاي كشاورزان در زمينه كنترل بيولوژيك و غيرشيميايي آفات.

- ساماندهي و اعمال ضوابط و قوانین در فعاليت هاي كنترل بيولوژيك و غيرشيميايي.

- ايجاد پايگاه اطلاع رساني و بانك اطلاعات علمي در خصوص كنترل بيولوژيك و غيرشيميايي آفات.

- اهتمام در راستای توانمند سازي مولدين محصولات كشاورزي به دانش بومي کنترل غیرشیمیایی ومتدهاي نو با بهره گيري از ابزارهاي مشاركتي.

- استقرار و توسعه شبكه هاي مراقبت و پيش آگاهي بخش غير دولتي درراستای اجرای بهینه روش های کنترل غیرشیمیایی و نظارت بر فعالیت آن.

پيشنهادات:

- هدايت و تخصيص بیشتر يارانه هاي سموم به بخش كنترل بيولوژيك و غيرشيميايي آفات.

- اختصاص یارانه سلامت در راستای افزایش تولید محصول سالم و عاری از سموم.

-ارتقاء سطح علمي و فني و توانايي هاي کارشناسان دولتي شاغل در طرح از طريق آموزشهاي ضمن خدمت در داخل و خارج کشور.

-ايجاد رديف اعتباري در قانون بودجه جهت توسعه كنترل غيرشيميايي و بيولوژيك

-تجهيز و بروز نمودن تكنولوژي داخل در جهت توليد و استفاده از فرآورده هاي مورد نياز در كنترل بيولوژيك و غيرشيميايي آفات.

-توجه کافي مسئولين در سطح رده هاي مختلف اجرايي، آموزشي، ترويجي و رسانه هاي خبري و ملي در جلب افکار عمومي و توجه اقشار جامعه به فوايد استفاده از محصولات عاري از سموم.

-ايجاد تشكیلات خاص در امر فرآوري، معرفي و ارائه محصولات عاري از سموم و حمايت کافي از توليد کنندگان اين گونه محصولات در سطح جامعه.

-کاربردی و بروز شدن طرح های تحقيقاتی در زمينه كنترل بيولوژيك و غير شيميايي آفات .

-فراهم سازي بستر لازم در راستاي تجهيز و راه اندازي مراکز گياهپزشكي با ارائه تسهيلات بانكي.

-فراهم سازي زمينه تحت پوشش قراردادن محصولاتي كه مصرف تازه خوري داشته ورعايت دوره كارنس سموم روي انها اهميت زيادي دارد مانند سبزيها و محصولات گلخانه اي.


بازگشت