ویتامین E

ویتامین E

ویتامین E یک ویتامین محلول در چربی است و اصولا در بافت های چربی،  کبد و ماهیچه ذخیره می شود. متداول تر ین و فعال ترین فرم بیولوژیکی طبیعی ویتامین E،  آلفاتوکوفرول نام دارد. ویتامین E  در سال 1968 توسط انجمن غذا وتغذیه شورای تحقیقات ملی ایالات متحده آمریکا به عنوان یک ماده مغذی اساسی برای انسان شناخته شد. توکوفرول برگرفته از کلمه یونانی توکو به معنی تولد وفرین به معنی بیرون آوردن است. این نام برگرفته از نقش اساسی ویتامین E در تولید مثل گونههای مختلف جانوران است.

روغنهای گیاهی مثل بادام زمینی،  سویا،  ذرت،  گلرنگ،  آفتابگردان و جوانه گندم مهم ترین منابع غذایی ویتامین E  به شمار می روند. سایر منابع شامل دانههای روغنی،  بذرها،  دانههای کامل( سبوس دار) و سبزیهای برگ سبز است. بعضی از غذاهای اصلی مانند شیر و تخم مرغ،  گوشت، ماهی و مرغ حاوی مقادیر کمی از ویتامین E هستند.  از دیگر منابع خوب ویتامین E،  خشکبار، حبوبات و غلات آماده است. به علاوه،   کره، مارگارین و دیگر غذاها با ویتامین E غنی می شوند. به طور متوسط،  20 تا   40 درصد ویتامین E   مصرف شده جذب می شود.  در طی پخت غذا و نگهداری موادغذایی به خصوص اگر در معرض گرما و اکسیژن باشند،  تا حدود 50 درصد از ویتامین E از بین می رود. سرخ کردن غذا نیز این ویتامین را در روغنهای گیاهی تخریب می کند. نگهداری مواد غذایی در داخل یخچال نیز موجب کاهش میزان ویتامین  E  می شود.

ویتامین  E علاوه بر بافت های چربی،  در سایر اندامها مثل تخمدانها،  بیضهها،  پلاکتهای خون و غدد فوق کلیوی و مخاطی وجود دارند.


ویتامین E  یک آنتی اکسیدان قوی محلول در چربی در بدن است که مسوول محافظت از اسیدهای چرب غیراشباع با چند باند دوگانه در غشای سلولها از عمل پراکسیداسیون است. این ویتامین می تواند رادیکالهای آزاد را از بین برده و تخریب بافتهای بدن را به حداقل برساند. رادیکالهای آزاد در هنگام تولید انرژی در سلولهای بدن تشکیل می شوند و آنتی اکسیدانها مانند ویتامین E در حقیقت یک مکانیسم دفاعی بدن در مقابل آنها به شمار می روند.

نقش اصلی ویتامین E،  محافطت بافت های بدن از واکنشهای تخریبی ( پراکسیدسیون ) است که ناشی از فعالیتهای متابولیکی بدن و عوامل سمی خارجی است. ویتامین E  از غشای سلولهای عصبی،  عضلانی و سیستم قلبی عروقی محافطت می کند. هم چنین،  کمک به افزایش طول عمر گلبولهای قرمز خون و استفاده مناسب از ویتامین A در بدن از دیگر نقشهای ویتامین E  است. چندین مطالعه اپیدمیولوژیکی ارتباط بین ویتامین  E وخطر سرطانهای به خصوصی مثل سرطانهای سینه،  ریه،  دهان و حلق را نشان داده است. ویتامین E به عنوان یک آنتی اکسیدان نقش محافظتی در بیماریهای قلبی عروقی دارد و دیده شده که خطر مرگ دراثر بیماریهای ایسکمیا قلبی با مصرف مقادیر زیاد ویتامین E کاهش می یابد.

مقدار ویتامین E دریافتی روزانه بر اساس سن وجنس و میزان ویتامین E مصرفی افراد در هر کشور متفاوت است. براساس آخرین توصیهها،  دریافت روزانه ویتامین E باید 15 میلی گرم که معادل 20 واحد بین المللی ویتامین E سنتتیک است،   باشد.  در بعضی از کشورها مقدار این ویتامین برای زنان باردار حدود 30 میلی گرم توصیه شده است. به طور کلی مقدار مورد نیاز ویتامین E  بستگی به میزان اسیدهای چرب غیراشباع در رژیم غذایی دارد و هر چه مقدار این نوع چربیها در رژیم غذایی بیشتر باشد،  نیاز بدن به ویتامین E   بیشتر می شود. مصرف همزمان آهن و ویتامین E،  موجب کاهش قابلیت دسترسی ویتامین E در بدن می شود.  سایر آنتی اکسیدانها مثل ویتامین ث و بتاکاروتن عمل آنتی اکسیدانی و محافظتی این ویتامین را تقویت می کند.

شواهد موجود حاکی از آن است که ویتامین E   در درمان عوارضی که به دنبال سندرم سوءجذب چربی ایجاد می شود،  موثر است. محققان نقش پیشگیری کننده ویتامین E را در محافظت در مقابل آلودگیهای خارجی،  افزایش قدرت ایمنی بدن در دوران سالمندی و کاهش خطر ابتلا به آب مروارید را مورد مطالعه قرار داده اند. در درمان بیماریهای پوستی از ویتامین  E   به عنوان عامل ضد التهاب استفاده می شود. همچنین،  این ویتامین در افزایش رطوبت پوست و کاهش تخریب سلولی بوسیله اشعه ماوراءبنفش کاربرد دارد. در صنایع غذایی از ویتامین  E   به عنوان یک آنتی اکسیدان در روغنهای گیاهی و محصولات غذایی حاوی چربی استفاده می شود. با رعایت دو اصل تعادل وتنوع در برنامه غذایی  که شامل گروههای مختلف غذایی باشد به طور معمول تمام مواد مغذی مورد نیاز بدن تامین خواهد شد. درمورد ویتامین E  با توجه به اینکه تخلیه ذخایر بدن از این ویتامین نیاز به مدت زمان طولانی دارد،  هیچ گونه علایم بالینی کمبود ویتامین E در افراد سالم دیده نمی شود.


نویسنده:  دکتر زهرا عبداللهی

بازگشت