مقاله ویژه

نامه سرگشاده انجمن علمی غذا و تغذیه حامی سلامت ایران به ریاست محترم صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران

نامه سرگشاده انجمن علمی غذا و تغذیه حامی سلامت ایران به ریاست محترم صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران

آیا در چنین شرایطی مشاهده برنامه های تلویزیونی زنده که در بهترین و پر بیننده ترین ساعات روز، از بهترین و معروف ترین و تاثیرگذارترین شخصیتهای محبوب کودکان و کودکانحاضر در برنامه، ساعت ها در تبلیغ محصولات غذایی ای استفاده می شود که هیچ نقشی در ارتقاء سلامت آنان و فرهنگ تغذیه ای مطلوب ندارد، می توان سکوت اختیار کرد!
روزی تبلیغات ضد فرهنگ تغذیه ای در بین برنامه های تلویزیونی دغدغه بود ولی امروز کار به جایی رسیده است که موضوع و محور اصلی خود برنامه ها تبلیغات ضد فرهنگ تغذیه ای است! این اوج شکست در اجرای...

نگذاریم گلستان ایران خارستان شود

نگذاریم گلستان ایران خارستان شود

«نشسته‌ام و با دلی غمگین، صفحات ماهنامه صدای کشاورز را ورق می‌زنم و به‌ خود می‌گویم که مگر این ماهنامه، چقدر تیراژ دارد؟ ما چگونه باید این اطلاعات تکان‌دهنده را به گوش همه برسانیم تا 75 میلیون جمعیت ایران را برای یک صرفه‌جویی ملی، هم‌رأی و هم‌قسم کنیم؟ هم‌قسم کنیم تا کویر گسترش نیابد؟ تا جنوب البرز و شرق رشته کوه‌های زاگرس، غیر قابل سکونت نشوند؟ تا دریاچه‌ها و تالاب‌های بیشتری خشک نشوند؟ تا ایران سبز باقی‌ بماند؟ دریاچه ارومیه، به زبان بی‌زبانی فریاد می‌زند که چرا 37 سد بر رودخانه‌هایی زدید که م...

آمدن بهار ، روز نو ، نوروز کهن بر شما مبارک

آمدن بهار ، روز نو ، نوروز کهن بر شما مبارک

آمد بهار و بوستان شد اشک فردوس برین

گلها شکفته در چمن، چون روی یار نازنین

گسترده بادجان فزا، فرش زمرد بی شمر

افشانده ابرپرعطا بیرون حد، در ثمین

کسانی که به زندگی دیگران نور هدیه می کنند روزی صاحب خورشید خواهند شد روح بلند استاد دکتر کامل شادپور به ملکوت اعلی پیوست

 کسانی که به زندگی دیگران نور هدیه می کنند روزی صاحب خورشید خواهند شد روح بلند استاد دکتر کامل شادپور به ملکوت اعلی پیوست

درنخستین 16 سال خدمت (1341 تا 1357) که به پزشکی پیش گیری، مبارزه با بیماری ها و خدمت رسانی به روستاها و شهرهای کشور گذشت تجربه هایی آموخت که در 16 سال دوم خدمت خویش (1357 تا 1373 ، سال بازنشستگی از خدمت رسمی) از آنها برای تشکیل تیم دو سه نفره طراحی شبکه های بهداشت و درمان و سپس مشارکت در گروه وسیع تر راه اندازی و گسترش شبکه ها بهره گرفت. 16 سال سوم خدمت دکتر شادپور (1373 تا 1379) در ادامه همین راه یا به اصلاح نظام سلامت کذشته است

قدر غذاهای بومی خود را بدانیم

قدر غذاهای بومی خود را بدانیم

در روزگاران قدیم که فاصله روستاها و شهرها به دلیل نبود وسایل مدرن امروزی از نظر تجاری و ارتباطی دور بوده است؛ مردم هر منطقه و محله از محصولات رشد کرده بر خاک همان منطقه تغذیه می کرده اند و این هارمونی بدن با محصولات مربوط؛ نسل های پی درپی صورت گرفته است.جنین با چنین تغذیه ای در رحم مادر رشد می کرده و شیر مادر همان خواص محصولات را داشته و رشد در سالها با همان محصولات برخاسته از خاکی با فرمول خاص و آبی خاص صورت گرفته است.


تازه ها

برچسب مواد غذایی ضرورتی مغفول مانده امروزه مصرف کنندگان تمایل زیادی دارند که اطلاعاتی درباره محصولات غذایی که می خرند داشته باشند. جمع آوری این اطلاعات دربرچسب روی محصولات به مصرف کنندگان کمک می کند که تصمیم بگیرند و به آنها در انتخاب میان مارک ها و انواع گوناگون شکل های متنوع و طعم های متفاوت یک محصول کمک می کند.

چرا به برچسب گذاری نیاز داریم آیا شما دلایل اهمیت برچسب گذاری را می دانید. آیا تا به حال محصولی که برچسب نداشته خریده اید

برچسب مواد غذایی کارکردهای گوناگونی دارد. در اینجا به بعضی از آنها اشاره می کنیم:

-        فراهم کردن اطلاعاتی برای مصرف کنندگان از جمله توصیفی از آن ماده غذایی

-        جدا کردن یک محصول از سایر محصولات مشابه و تمایز کردن آن که باعث می شود بر میزان فروش آن تاثیر بگذارد.

-        مطمئن کردن مصرف کننده از ایمنی محصول، به طور مثال اطلاعاتی مانند چگونگی نگهداری و روش پخت آن

آیا شما چیز دیگری به ذهن تان می رسد

روی یک برچسب چه چیزهایی نوشته می شود

به غیر از اطلاعاتی که به مصرف کننده برای انتخاب انواع یک محصول کمک می کنند، بعضی از موارد هستند که قانون بر درج آنها در برچسب های غذایی تاکید دارد. این اطلاعات در واقع سپر حفاظتی مصرف کننده هستند.

این اطلاعات در قوانینی برچسب گذاری اروپا شامل موارد زیر هستند:

1- نام غذا: نام غذا باید به طور کامل مشخص کننده ماده غذایی پیش از بسته بندی آن باشد. برای مثال تنها کافی نیست که روی برچسب نوشته شود «پنیر» زیرا انواع بسیار زیادی از پنیر در بازار موجود است.

نام بعضی از محصولات چون یک علامت تجاری هستند، مشخص نمی کند داخل بسته بندی چه چیزی وجود دارد. در چنین مواردی باید توضیحی درباره ماده غذایی داده شود که مصرف کننده بداند درون بسته چه چیزی هست. به طور مثال محصولی که با نام «شکلات پرستو» به بازار عرضه می شود، با توضیحی با عنوان شکلات شیری حاوی فندق در روی بسته خود داشته باشد.

نام باید همچنین حاوی اطلاعاتی درباره فرآیندهای صنعتی باشد که بر محصول انجام شده است. به طور مثال خشک/ شور/ دودی/

همچنین در این توضیح باید به تفاوت های این محصول با سایر محصولات مشابه اشاره شود. برای مثال ماستی با برچسب «ماست میوه ای» باید با میوه واقعی طعم داده شود، در حالی که ماستی که روی برچسب آن نوشته شده «ماست با طعم میوه» می تواند با استفاده از افزودنی ها و طعم دهنده های شیمیایی تهیه شود.

وزن یا حجم: وزن یا حجم بدون بسته بندی غذاها باید روی برچسب مشخص شده باشد علامت e به مقدار متوسط و e10مقدار تقریبی وزن با بسته بندی است.

درج وزن یا حجم روی برچسب برای مصرف کننده این امکان را ایجاد می کند که با توجه به وزن و قیمت بتواند از نام های تجاری گوناگون یک محصول غذایی، آن را که برایش بهتر و به صرفه تر است، انتخاب کند.

ترکیبات یا اجزا: فهرست تمام اجزا به نسبت وزن معینی از محصول و یا مقداری که برای تهیه غذا به طور معمول استفاده می شود باید روی برچسب نوشته شود. اجزای محصول باید با زبان کشوری که محصول در آن به فروش می رود، روی بسته درج شود. تمام افزودنی های به کار رفته باید در فهرست ترکیبات نوشته شود.

حساسیت زاها: قانون جدیدی که در اروپا برای برچسب گذاری اجرا شده، درج 12 ماده غذایی را که آلرژن بوده و یا اثرهای جانبی دارند، در صورت وجود در محصول اجباری کرده است. این کار برای حفظ سلامت مصرف کنندگانی است که یا نسبت به بعضی از این مواد غذایی حساسیت و یا نسبت به آن عدم تحمل دارند. این محصولات شامل: شیر، تخم مرغ، بادام زمینی، مغزهایی مانند گردو و فندوق، ماهی، خردل، سویا، گندم، کرفس، خرچنگ، کنجد و سولفوردی اسکاید هستند.

تاریخ تولید، مصرف و روش نگهداری: اطلاعاتی درباره طول مدت و روش مناسب نگهداری به مصرف کننده می دهد. تاریخ تولید یکی از مهم ترین سپرهای حفاظتی در برابر غذاهایی است که ممکن است برای مصرف سالم نباشند. توجه به شیوه نگهداری محصول علاوه بر اینکه از فساد سریع غذا جلوگیری می کند، به مصرف کننده اطمینان می دهد که با بهترین شکل و طعم ماده غذایی را مصرف کند.

برای غذاهایی که به سرعت فاسد می شوند مانند محصولات گوشتی و ماهی، باید از عبارت (تاریخ مصرف تا ...) استفاده شود. این تاریخ به روشنی مشخص می کند که این محصول باید تا تاریخی که روی برچسب مشخص شده مصرف شود. به یاد داشته باشید با اینکه منجمد کردن، طول عمر ماندگاری محصول را در شرایط مناسب افزایش می دهد اما نباید به این مساله به صورت قطعی نگاه شود. محصولاتی که قابل منجمد کردن هستند، تنها در صورت طول عمر نگهداری شان اضافه می شود که طبق دستورالعمل برچسب منجمد و نگهداری شوند. برای بقیه محصولات غذایی که طول ماندگاری بیشتری دارند ماند کورن فلکس روی برچسب بهترین زمان مصرف را تعیین می کنند. بعد از این مدت ممکن است محصول هنوز برای مصرف سالم باشد اما در بهترین شرایط از نظر طعم و رنگ و بافت نخواهد بود.

دستور پخت یا مصرف: در اقلام غذایی که نیاز به پخت دارند باید روش پخت به روشنی در برچسب توضیح داده شود. این توضیح مصرف کننده را مطمئن می کند که بهترین طعم مورد انتظار پس از پخت محصول ایجاد شود. بهتر است که در این محصولات توضیح داده شود که محصول حداقل باید تا 75 درجه سانتی گراد حرارت داده شود تا از مسمومیت های غذایی پیشگیری شود.

نام و نشانی سازنده یا فروشنده: نام و نشانی تولید کننده یا فروشنده محصول باید روی برچسب درج شود. برای محصولاتی که نام تجاری دارند، باید نام تولید کننده درج شود.

محل اصلی تولید روی: در صورتی که مشخص نباشد محصول مربوط به کجاست، محل اصلی تولید باید روی برچسب قید شود. به طور مثال بعضی از ماست هایی که به ماست یونانی معروفند، در فرانسه تولید می شوند. چون ممکن است خریدار این ماست را به عنوان ماست یونانی بخرد، باید محل تولید درج شده در برچسب او را از اشتباه درآورد.

کد تعداد یا بسته: کدی است که کارخانه به هر محصول می دهد تا در صورت نیاز اگر محصولی به وسیله کارخانه از بازار جمع آوری شود، این کار به راحتی انجام گیرد.

 اطلاعات اضافی

برچسب تغذیه ای

برچسب های تغذیه ای به مصرف کننده در انتخاب محصولی که در جهت حفظ سلامت او باشد، کمک می کند. به علاوه می تواند پیام های روشنی درباره تغذیه برای مصرف کننده فراهم کند. بر طبق قوانین اروپا، برچسب تغذیه ای زمانی باید بر محصولات نصب شود که ادعایی درباره محصول در آن وجود داشته باشد، به طور مثال «کم چربی» یا «غنی از کلسیم» اما با توجه به اینکه آگاهی مصرف کنندگان درباره سلامت و رژیم غذایی روز به روز در حال افزایش است، تولید کنندگان علاقه مندند که برچسب های تغذیه ای را بر محصول خود نصب کنند. تولید کنندگان به صورت داوطلبانه اطلاعات تغذیه ای تهیه می کنند یا اینکه به دلیل به کار بردن ادعای تغذیه ای موظف می شوند قوانین مربوط به برچسب گذاری تغذیه ای را رعایت کنند. این قوانین را معاونت برچسب گذاری تغذیه ای کمیسیون اروپایی تدوین کرده است. با رعایت این قوانین، اطلاعات تغذیه ای براساس استانداردی روی برچسب درج می شوند که مصرف کننده بتواند به آسانی مواد مغذی موجود در یک غذا را با غذای دیگر مقایسه کند.

براساس این دستورالعمل، انرژی موجود براساس کیلوکالری یا کیلوژول، مقدار پروتئین، کربوهیدرات و چربی موجود با واحد گرم سنجیده می شود و در صورتی که ادعای تغذیه ای وجود داشته باشد، مقدار شکر، اسیدهای چرب اشباع، فیبروسدیم باید در میان 4 ماده غذایی اول در برچسب قید شود. مقادیر این ترکیبات در محصول باید در 100 گرم محاسبه و اعلام شده باشد. همچنین می توان این مقادیر را در سهمی که برای تهیه یک وعده غذا استفاده می شود، روی برچسب نوشت.

براساس این دستورالعمل می توان اطلاعاتی درباره اسیدهای چربد کلسترول و بعضی از ویتامین ها و مواد معدنی (اگر مقادیر خاصی باشد) در مقدار معین شده محصول و در برچسب نوشته شود. درج این موارد تا زمانی اختیاری است که ادعای تغذیه ای درباره محصول نشده باشد. چنانچه ادعای تغذیه ای مانند کم چرب و یا غنی از کلسیم... روی بسته بندی نوشته شده باشد، تولید کننده ملزم می شود که تعداد این اجرا را در برچسب قید نماید.

 ادعاهای درباره سلامت و تغذیه

قصد تولیدکنندگان مواد غذایی آن است که توجه مصرف کنندگان را به مواد مغذی که ادعا می کنند در محصول آنها وجود دارد، جلب کنند. آنها این کار را جدا از مقدار مواد مغذی که در جدول مخصوص پیش بینی شده، انجام می دهند. آنها به طور معمول مایلند این کار را فراتر از آنچه روی بسته بندی می توانند بنویسند، انجام دهند تا توجه بیشتری به فواید ویژه محصول خود ایجاد کنند. ادعای تغذیه ای به تمام مواردی گفته می شود که خارج از فهرست مواد مغذی نوشته شده باشد.

در اروپا بسیاری از ادعاهای تغذیه ای قانونی هستند (مانند: منبع کلسیم) اما هیچ قانون خاصی مربوط به ادعاهای سلامت در حال حاضر وجود ندارد. به طور مثال کلسترول خون را کاهش می دهد. اگر چه در قانون تصریح شده است که هر ادعایی باید صحت داشته و گمراه کننده نباشد. محدوده دانش تغذیه سرعت تغییر زیادی دارد. اما مقررات اروپایی مربوط به تغذیه و ادعاهای سلامت متناسب با آنها به روز نمی شوند. این مساله موجب شده که تولید کنندگان مبناهایی برای ادعاهای مربوط به تغذیه و سلامت به وجود آورند که اغلب موجب سردرگمی مصرف کنندگان می شود. در بعضی از کشورها سازمان های غیردولتی وجود دارد که این ادعاها را ارزیابی و به آنها تاییدیه می دهند. تولید کنندگان به طور معمول با تکیه بر این تاییدیه ها، این کار را انجام می دهند.

کمیسیون اروپا در حال هماهنگ کردن قوانین ملی مربوط به ادعاهای سلامت و تغذیه است تا علاوه بر حمایت از مصرف کنندگان، نوآوری ها را در زمینه غذا تقویت کند.

- اطلاعات تغذیه ای از چه منبعی استخراج می شود

ما درباره اهمیت برچسب گذاری و اطلاعاتی که روی این برچسب ها باید قید شود، مواردی را ذکر کردیم. اکنون پرسش این است که تولید کنندگان اطلاعات تغذیه ای مربوط به محصولات خود را باید از کجا فراهم کنند اطلاعات تغذیه ای که برای درج در برچسب های تغذیه ای استفاده می شود، از دو منبع اصلی تهیه می شود: تجزیه شیمیایی محصول به طور مستقیم: در این روش ترکیب مواد مغذی محصول با روش های شیمیایی و براساس استانداردهای تولید به طور مستقیم و با تجزیه نمونه هایی از محصول در آزمایشگاه کارخانه به دست می آید.

به طور مثال، پروتئین ممکن است با اندازه گیری نیتروژن موجود در غذا در آزمایشگاه محاسبه شود. معاونت برچسب گذاری بخش تغذیه کمیسیون اروپا فاکتورهایی را که براساس آن تولیدکنندگان می توانند مقدار انرژی موجود در غذا را محاسبه کنند، تهیه کرده است. برای مثال یک گرم پروتئین، چهار کیلوکالری انرژی و یک گرم چربی، 9 کیلوکالری انرژی تولید می کند. با اینکه تجزیه مواد غذایی اطلاعات موثقی درباره محتوای مواد مغذی در غذا فراهم می کند اما بسیار هزینه بر است و بسیاری از تولید کنندگان، امکانات و تخصص لازم برای تجزیه محصولات خود را در محل ندارند. راه دیگر، استفاده از اطلاعات تجزیه و تحلیل محصولات مشابهی که در کارخانه های دیگر درباره محتوای تغذیه ای ماده غذایی به دست آمده است.

دوم استفاده از جداول ترکیب مواد غذایی است که در بانک اطلاعاتی ترکیب غذایی برای برچسب گذاری گذاشته شده است. این اطلاعات درباره محتوای مواد مغذی در طیفی از محصولات مشابه تهیه و ارایه شده است. این اطلاعات در بخش دولتی و براساس تجزیه شیمیایی مواد غذایی گوناگون که همه ساله بازبینی می شوند، تهیه می شود. برای هر غذا به ازای 100 گرم ماده غذایی، مقدار انرژی، پروتئین، چربی، ویتامین ها و املاح را محاسبه می کند. در صورتی که اطلاعاتی درباره ماده غذایی تولیدی کارخانه ای در این بانک اطلاعاتی وجود نداشته باشد، تولیدکننده می تواند محاسبات خود را براساس اطلاعات مربوط به اجزا و املاح را محاسبه می کند.

محصول غذایی خود محاسبه کند. به طور مثال، برای محاسبه ارزش و مواد مغذی لازانیای پخته سرد، اطلاعات تغذیه ای می تواند با محاسبه مقادیر مواد مغذی و مقدارهای پاستا، گوشت چرخ کرده، گوجه فرنگی و سایر اجزایی که لازانیا از آنها درست شده، به ارزش غذایی و میزان مواد مغذی آن دست پیدا کند. موارد محدودیت در به کار بردن جدول ترکیبات غذایی مربوط به بانک اطلاعاتی پایه کمیسیون غذا کدام ها هستند

علاوه بر استفاده از اطلاعات پایه برای درج در برچسب های غذایی، تولید کنندگان از این اطلاعات برای افزایش آگاهی مصرف کنندگان درباره محصول غذایی خود در سایت ها و تبلیغات خود استفاده می کنند.

همین مساله اهمیت به روز شدن این داده ها را برای موثق بودن مقادیر ارایه شده در اطلاع رسانی ها درباره مواد مغذی غذاهایی که می خوریم، مشخص می کند.

گاهی دیده می شود که با وجود تولید محصولی جدید، هنوز هیچ اطلاعاتی درباره ترکیبات آن در این جداول وجود ندارد. بنابراین باید این اطلاعات به صورت مرتب بازبینی، اصلاح و تولید شوند.


نویسنده:  زیبا کاوه یی

بازگشت

کودکان؛ بزرگسالان ؛ سنجش وضعیت تغذیه‌ای

سال

سانتیمتر کیلوگرم


Pictu5.pngنان هورسان

ثبت نام در دوره‌های آموزش آنلاین تغذیه و سلامت